Semantik Doygunluk ve Anlam İlişkisi


Çok Tekrar Edilen Kelimelerin Anlamını Yitirmesi


Çok Tekrar Edilen Kelimelerin Anlamını Yitirmesi

Çocukluğunuzda belki fark etmişsinizdir. Bir kelimeyi defalarca tekrar ettiğinizde kelime adeta anlamını yitiriyor. Herhangi bir kelimeyi ele alalım ve onu sürekli tekrar edelim. Örneğin bu kelime ‘kedi’ olsun. Devamlı olarak “kedi kedi kedi kedi  …” dediğiniz zaman ‘kedi’ anlamsız bir söz öbeğine dönüşecektir.
Semantik kelimesinin sözlük karşılığına baktığımızda karşımıza “anlambilim” çıkmaktadır. Sürekli söylenen ve sık tekrar edilen kelimeler anlamını büyük oranda kaybeder ve adeta anlamsızlaşır. İşte psikolojide buna “semantik doygunluk” denir. Yani anlamsal olarak doygunluğu ifade eder.

 
“Herhangi Bir Sebeple Yorulmak Gibidir.”

“Herhangi Bir Sebeple Yorulmak Gibidir.”

St. Louis’teki Washington Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nden Prof. Dr. David Balota bunu şu şekilde açıklıyor: “Bu durum herhangi bir sebeple yorulmak gibidir. Eğer bir dambılı sürekli kaldırırsanız, bir yerden sonra sisteminiz yorulacaktır. Aynı şeyi sinir sistemimiz için de düşünebilirsiniz. Sürekli tekrar eden bir elektrik akımını bir noktadan sonra norönlarınız ateşlememeye başlayacaktır.”


Peki Sizce Neden Böyle Oluyor?

Peki Sizce Neden Böyle Oluyor?

“Bence bu durum, tüm sistemler için kaçınılmaz bir sonuç. Bir şeyi ne kadar fazla kullanırsanız, gelecekte kullanmak üzere o kadar az kalır. Nöronların tekrardan uyarılabilmek için enerjilerini geri doldurması belli bir zaman alır. Bu süreçte semantik doygunluk eski haline döner ve böylece sözcüğün anlamını yeniden algılarsınız. Bu kimi zaman birkaç dakika kadar sürebilir.” diyor Prof. Dr. David Balota.
Yapılan araştırmalar, her sözcüğün aynı hızda ve şekilde semantik doygunluğa ulaşmadığını göstermektedir. Özellikle birden fazla anlamı olan sözcüklerde bu doygunluğa çok daha zor ulaşılabilmektedir veya hiç ulaşılamamaktadır. Örneğin Türk Dil Kurumu'na göre 58 farklı anlamı olan "çıkmak" sözcüğü, semantik doygunluğa en zor ulaşan kelimelerden birisidir.


Yorum Gönderme

0 Yorumlar